Tez sayfa düzeni yalnız dört kenar boşluğu girmekten ibaret değildir. Kâğıt boyutu, paragraf ayarları, üstbilgi-altbilgi mesafesi, bölüm sonları, ön sayfalardaki Romen rakamları, ana metindeki Arap rakamları ve yatay tablolar aynı Word yapısı içinde birbirini etkiler.
Bu rehber sabit bir üniversite ölçüsü vermek yerine resmî kılavuzdaki değerleri Word’e hatasız aktarma yöntemini anlatır. Çünkü sol kenarın cilt payı, yazı tipi, satır aralığı ve numara konumu üniversite veya enstitüye göre değişebilir; başka bir kurumun ölçülerini kullanmak güvenli değildir.
Önce tezinizin sayfa haritasını çıkarın
Word dosyasını düzenlemeden önce kapak, ön sayfalar, ana metin, yatay tablo sayfaları, kaynakça ve eklerin hangi sayfa düzenine sahip olacağını bir tabloda gösterin. İki sayfa grubu farklı numara biçimi, yön, üstbilgi-altbilgi veya kenar boşluğu kullanıyorsa aralarında bölüm sonu gerekir.
Sayfa sonu yalnız metni yeni sayfaya taşır; bölüm sonu ise yeni bir düzen bölgesi oluşturur. Bu ayrımı başta kurmak, numarayı bir sayfadan silince bütün belgeden kaybolması veya yatay tablodan sonraki sayfaların yatay kalması gibi sorunları önler.
| Belge bölgesi | Numara görünümü | Sayfa yönü | Ayırma nedeni |
|---|---|---|---|
| Kapak | Kılavuza göre görünmez | Dikey | İlk sayfa görünümü veya ayrı kapak kuralı |
| Ön sayfalar | i, ii, iii gibi | Dikey | Romen numarası ve farklı başlangıç |
| Ana metin | 1, 2, 3 gibi | Dikey | Arap rakamını 1’den başlatma |
| Geniş tablo/şekil | Ana diziyi sürdürür | Yatay | Yalnız belirli sayfada yön değişikliği |
| Kaynakça ve ekler | Kılavuza göre devam eder | Dikey veya karma | Özel başlık, yön veya numara gereksinimi |
A4 kâğıt ve kenar boşluklarını kılavuzdan uygulayın
Düzen menüsünde önce kâğıt boyutunu A4 olarak doğrulayın. Ardından Kenar Boşlukları > Özel Kenar Boşlukları yolunda üst, alt, sol ve sağ değerleri kılavuzda yazdığı biçimde girin. “Cilt payı” veya “iç-dış kenar” ifadesi varsa normal sol-sağ boşluklarıyla aynı anlamda kabul etmeyin; kılavuzun çift taraflı baskı tarifini inceleyin.
Belgede birden fazla Word bölümü varsa değişikliğin “tüm belgeye” mi yoksa “bu bölüme” mi uygulanacağını kontrol edin. Yalnız imlecin bulunduğu bölümü değiştirmek, sonraki sayfaların farklı ölçülerde kalmasına yol açabilir. Ayar sonrası Sayfa Yapısı penceresini birkaç kritik bölümde yeniden açarak değerleri karşılaştırın.
- Kâğıdı seçin Düzen > Boyut menüsünde A4 değerini doğrulayın; kılavuz özel bir boyut istemiyorsa rastgele Letter kullanmayın.
- Dört kenarı girin Üst, alt, sol ve sağ değerleri santimetre veya milimetre olarak kılavuzdan aktarın.
- Uygulama kapsamını kontrol edin Ayarın bütün belgeye mi, seçili metne mi veya yalnız geçerli bölüme mi uygulanacağını belirleyin.
- Cetvel yerine pencereyi doğrulayın Cetvel yaklaşık görünüm verir; nihai sayısal değerleri Sayfa Yapısı penceresinden kontrol edin.
Satır aralığı, paragraf boşluğu ve girintiyi birbirinden ayırın
Satır aralığı bir paragrafın içindeki satırlar arasını; önce-sonra aralığı ise iki paragrafın arasındaki boşluğu belirler. Her Enter’dan sonra boş bir paragraf eklemek yerine Paragraf penceresindeki Önce ve Sonra değerlerini kullanın. Böylece başlık, normal metin, alıntı ve kaynakça görünümü belge boyunca tutarlı kalır.
İlk satır girintisi de sol kenar boşluğu değildir. Normal metnin ilk satırı için kılavuzda verilen girintiyi paragraf ayarına yazın; satır başına boşluk veya Tab karakteri eklemeyin. Kaynakçada asılı girinti isteniyorsa ilk satır dışarıda, devam satırları içeride kalacak şekilde özel girinti kullanın.
| Ayar | Neyi değiştirir? | Güvenli yöntem |
|---|---|---|
| Kenar boşluğu | Metin alanının sayfa kenarına uzaklığı | Sayfa Yapısı değerleri |
| Satır aralığı | Aynı paragraftaki satırlar | Paragraf > Satır aralığı |
| Paragraf önce/sonra | Komşu paragraflar arasındaki mesafe | Paragraf > Aralık değerleri |
| İlk satır girintisi | Paragrafın yalnız ilk satırı | Özel girinti > İlk satır |
| Asılı girinti | İlk satır dışındaki devam satırları | Özel girinti > Asılı |
Ön sayfalar ve ana metin için numaralandırmayı ayırın
Ön sayfalarda küçük Romen rakamı, ana metinde 1’den başlayan Arap rakamı isteniyorsa en az iki bağımsız Word bölümü gerekir. Ön sayfaların sonuna “Sonraki Sayfa” türünde bölüm sonu ekleyin. Ana metnin üstbilgi veya altbilgisinde “Öncekine Bağla” seçeneğini kapatmadan numara biçimini değiştirmeyin.
Kapakta numaranın görünmemesi, kapağın sayma dizisine dahil olmadığı anlamına gelmeyebilir. Bazı kılavuzlar kapağı sayar fakat rakamı gizler; bazıları farklı başlangıç tarif eder. “İlk Sayfada Farklı” seçeneğini yalnız bu kuralı doğruladıktan sonra kullanın ve sonraki sayfanın beklenen değeri gösterdiğini test edin.
- Ön bölüm biçimini kurun Romen rakamı türünü ve kılavuzdaki başlangıç değerini seçin.
- Ana metni yeni bölüme alın Ön sayfaların sonunda Sonraki Sayfa bölüm sonu kullanın.
- Bağlantıyı kesin Ana metnin numara alanında Öncekine Bağla seçeneğini kapatın.
- Arap rakamını başlatın Sayfa Numaralarını Biçimlendir penceresinde 1, 2, 3 biçimini ve başlangıç değerini tanımlayın.
Yatay tablo sayfasını iki bölüm sonu arasına alın
Geniş bir tablo veya şekil için yalnız ilgili sayfayı yatay yapmak istiyorsanız nesnenin önüne ve arkasına bölüm sonu ekleyin. İmleci yatay bölümün içine getirip Yönlendirme > Yatay seçeneğini yalnız bu bölüme uygulayın. Aksi halde belgenin geri kalanı da yatay olabilir.
Yatay sayfadaki numara kâğıt döndürüldüğünde dikey sayfalarla aynı yerde görünmek zorunda olabilir. Bu gereksinim kurum kılavuzuna bağlıdır. Üstbilgi-altbilgi bağlantılarını, numara yönünü ve yatay sayfadan sonraki ilk dikey sayfayı birlikte kontrol edin.
PDF çıktısında sayfa düzenini yeniden doğrulayın
Word ekranında doğru görünen düzen PDF’e dönüşürken font değişimi, satır kayması, boş sayfa veya kesilen altbilgi üretebilir. PDF’i yalnız ilk ve son sayfadan kontrol etmeyin; kapak, Romen numaralı ön bölüm, ana metnin başlangıcı, yatay tabloların iki yanı, kaynakça ve eklerin başlangıcını örneklem olarak inceleyin.
Sayfa sayısı Word ile PDF arasında farklıysa önce görünmeyen paragraf işaretlerini, elle eklenmiş sayfa sonlarını ve bölüm sonlarını kontrol edin. Bütün belgeyi seçip biçimlendirmeyi temizlemek, doğru başlık ve alan yapılarını da bozabileceği için ilk çözüm olmamalıdır.
- Word ve PDF aynı toplam sayfa sayısını gösteriyor.
- Romen ve Arap numaraları doğru noktada başlıyor.
- Kenar boşlukları ve altbilgi sayfa kenarında kesilmiyor.
- Yatay sayfalardan önce ve sonra yön doğru devam ediyor.
- Başlıklar tek başına sayfa altında kalmıyor; tablo ve şekiller taşmıyor.
Sık sorulan sorular
Tez için standart kenar boşluğu kaç santimetredir?
Türkiye’de bütün üniversiteler için geçerli tek bir tez kenar boşluğu yoktur. Cilt payı, tek-çift taraflı baskı ve üst-alt değerler kurumlara göre değişebilir; yalnız güncel resmî kılavuzdaki ölçüleri kullanın.
Sayfa sonu ile bölüm sonu aynı şey midir?
Hayır. Sayfa sonu metni yeni sayfaya taşır; bölüm sonu numara biçimi, yön, kenar boşluğu, üstbilgi ve altbilgi gibi düzen ayarlarını bağımsızlaştırır.
Kapağı numarasız yapmak için numarayı silebilir miyim?
Aynı bölümdeki numarayı silmek diğer sayfalardaki numaraları da kaldırabilir. Kılavuzun sayma kuralına göre İlk Sayfada Farklı veya ayrı bölüm yapısı kullanılmalıdır.