Tezli yüksek lisansın temel yapısı nedir?
Tezli yüksek lisans, öğrencinin bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgiye erişme, bilgiyi derleme, yorumlama ve değerlendirme yeteneğini geliştirmeyi amaçlar. Genel çerçevede en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışması; en az 21 ulusal kredi ve toplam 120 AKTS bulunur. Bilimsel hazırlık hariç normal süre dört, azami süre altı yarıyıldır.
Bu asgari yapı her programın aynı olduğu anlamına gelmez. Üniversite; kabul edilen lisans alanlarını, ALES puan türünü ve tabanını, yabancı dil koşulunu, bilim sınavını, mülakatı, yayın veya mezuniyet yükümlülüklerini daha ayrıntılı belirleyebilir. Karar verirken yalnız program adına değil, güncel dönem ilanına ve enstitü mevzuatına bakılmalıdır.
Araştırma yapmayı, yöntem öğrenmeyi, uzun süreli bir soruya odaklanmayı veya doktora seçeneğini açık tutmayı istiyorsanız.
Asıl hedefiniz kısa süreli mesleki uzmanlıksa, düzenli araştırma zamanı ayıramıyorsanız veya tez sürecinden emin değilseniz tezli ve tezsiz ders planlarını birlikte inceleyin.
Başvurmadan önce 12 bilgiyi doğrulayın
İşaretler bu cihazda saklanır; hiçbir belge veya puan sunucuya gönderilmez.
Başvuru puanını yalnız resmî ilan formülüyle hesaplayın
Üniversiteler farklı bileşen ve ağırlıklar kullanabilir. İlandaki her ağırlığı ve 100 üzerinden puanı aşağıya girin. Kullanılmayan bileşeni boş bırakın veya ağırlığını 0 yazın. Ağırlıkların toplamı tam olarak %100 olmadıkça sonuç üretilmez.
Bu değer yalnız girdiğiniz ağırlıkların matematiksel sonucudur; başvuru uygunluğu, sıralama veya kabul garantisi değildir.
Lisans notunuz 4’lük sistemdeyse kendi seçtiğiniz internet tablosunu değil, başvuru ilanında belirtilen üniversite/YÖK dönüşüm yöntemini kullanın. Bilim sınavı veya mülakat için “katılmayan başarısız sayılır” gibi ayrı kurallar bulunabilir.
Programları isimle değil, aynı ölçütlerle karşılaştırın
Üç aday program belirleyin ve her biri için aşağıdaki alanları aynı sırayla doldurun. Bir alan resmî sayfada bulunamıyorsa “belirsiz” olarak işaretleyin; varsayım yapmayın.
Üniversite, enstitü, anabilim dalı, programın tam adı ve tezli ibaresi.
Kabul edilen lisans alanı, bilimsel hazırlık ve özel alan koşulu.
ALES türü/tabanı, not, dil, yazılı sınav, mülakat ve bunların ağırlıkları.
Ders günleri/saatleri, eğitim dili, kampüs, örgün veya uzaktan öğretim biçimi.
Olası danışmanlar, araştırma alanları, yakın tarihli tezler, yayınlar ve projeler.
Laboratuvar, veri, saha, yazılım, kütüphane ve etik/kurum izni imkânları.
Ders planı, seminer, tez önerisi, yayın, savunma ve mezuniyet şartları.
Kontenjan, ücret/burs, ulaşım, çalışma hayatıyla uyum ve azami süre riski.
Kaynak URL, ilan dönemi, sayfa tarihi ve sizin son kontrol tarihiniz.
Danışman uyumunu başvuru öncesinde nasıl araştırırsınız?
Danışman ataması daha sonra yapılacak olsa bile programdaki öğretim üyelerinin gerçekten çalışmak istediğiniz alanda üretim yapıp yapmadığını önceden incelemek önemlidir. Yalnız akademik unvana veya yayın sayısına bakmak yeterli değildir.
- Araştırma sorusu uyumu:Son yıllardaki çalışmalar sizin ilgi alanınızla gerçekten kesişiyor mu?
- Yöntem uyumu:Kullanmayı düşündüğünüz nicel, nitel, deneysel, tasarım veya arşiv yaklaşımında deneyimi var mı?
- Altyapı:Gerekli veri, laboratuvar, saha bağlantısı, yazılım veya proje ortamı erişilebilir mi?
- Çalışma düzeni:Görüşme sıklığı, taslak teslim biçimi ve geri bildirim süresi hakkında açık bir düzen kurulabiliyor mu?
- Etik ve sınırlar:Veri sahipliği, yayın, yazarlık, kişisel veri ve araştırma etiği beklentileri konuşulabiliyor mu?
- Öğrenci deneyimi:Tamamlanan tezler, süreler ve öğrencilerin araştırma çıktıları program hakkında ne gösteriyor?
Kısa, somut ve kişiselleştirilmiş yazın
Kabulden sonraki ilk 90 gün
İlk dönemin amacı hemen tez başlığı koymak değil; program kurallarını, araştırma alanını ve sürdürülebilir çalışma düzenini netleştirmektir. Aşağıdaki rota üniversite takviminizin yerine geçmez.
Programı ve çalışma düzenini kurun
- Ders planı ile lisansüstü yönetmeliği birlikte okuyun.
- Seminer, danışman ve tez önerisi takvimini kaydedin.
- Haftalık okuma/yazma blokları oluşturun.
- Üç olası araştırma alanı ve öğretim üyesi listesi çıkarın.
Alanı kaynaklarla tanıyın
- Türkçe ve İngilizce anahtar kelime haritası kurun.
- Ulusal Tez Merkezi ve akademik veri tabanlarında ön tarama yapın.
- Temel kaynakları bir referans yöneticisinde kaydedin.
- Yöntem, veri erişimi ve etik izin ihtimalini erken konuşun.
Konu seçeneklerini sınayın
- İki veya üç konu fikrini problem–veri–yöntem–süre ölçütleriyle karşılaştırın.
- Bir sayfalık araştırma fikri özeti hazırlayın.
- Danışman geri bildirimiyle kapsamı daraltın.
- Bir sonraki 90 günün okunacak kaynak ve üretilecek çıktılarını planlayın.
Resmî doğrulama bağlantıları
Başvuru tarihleri ve program koşulları değişebildiği için aşağıdaki genel kaynaklarla birlikte mutlaka üniversitenin güncel enstitü ilanını kullanın. Bu sayfa belirli bir programın aktif kontenjan verdiğini iddia etmez.
Bağlantılar 14 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Mevzuat sunucusu zaman zaman yavaş yanıt verebilir; bağlantı açılmazsa Mevzuat Bilgi Sistemi’nde “Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği” adıyla arayın.
Sık sorulan sorular
Tezli yüksek lisans için ALES zorunlu mu?
Genel düzenlemede tezli yüksek lisans başvurusunda programın ilan ettiği puan türünde ALES kullanılır. Üniversite senatosu tabanı ve değerlendirme ağırlığını belirler; programın güncel ilanı, istisnaları ve puanın geçerlilik durumu ayrıca kontrol edilmelidir.
Tezli yüksek lisans için YDS veya YÖKDİL şart mı?
Bütün tezli yüksek lisans programları için tek bir ulusal yabancı dil tabanı yoktur. Üniversite veya program yabancı dil puanı isteyebilir, kabul edilen sınavları ve tabanı belirleyebilir. Eğitim dili yabancı dil olan programlarda ayrıca yeterlik koşulları bulunabilir.
Başvuru puanı yalnız ALES puanından mı oluşur?
Hayır. Üniversiteler ALES, lisans notu, yabancı dil, bilim sınavı ve mülakat gibi bileşenleri farklı ağırlıklarla kullanabilir. Bu sayfadaki hesaplayıcıya yalnız ilgili dönemin resmî ilanındaki bileşen ve ağırlıklar girilmelidir.
Danışman başvurudan önce seçilir mi?
Atama zamanı üniversite ve enstitü düzenine göre değişir. Bununla birlikte başvuru öncesinde öğretim üyelerinin araştırma alanlarını, son çalışmalarını ve yürüttükleri projeleri incelemek program uyumunu değerlendirmeye yardımcı olur.
Tezli yüksek lisans kaç dönem sürer?
Genel çerçevede bilimsel hazırlık hariç normal süre dört, azami süre altı yarıyıldır. Ders, seminer, tez önerisi, savunma ve mezuniyet yükümlülüklerinin ayrıntısı üniversitenin güncel lisansüstü mevzuatına göre yürütülür.
Farklı bir lisans alanından tezli yüksek lisansa başvurabilir miyim?
Program ilanı kabul edilen lisans alanlarını belirler. Farklı veya yakın alandan başvuruya izin verilen programlarda bilimsel hazırlık uygulanabilir. Uygunluk yalnız programın güncel ilanı ve enstitü kararıyla doğrulanabilir.