Kaynakçanın kusursuz görünmesi, kayıtların doğru olduğu anlamına gelmez. Yanlış yıl, eksik yazar, çalışmayan DOI veya metinde hiç kullanılmayan kayıt akademik denetimde daha önemli sorunlar doğurabilir. Kontrol, içerik eşleşmesi ve biçim denetimi olarak iki ayrı aşamada yapılmalıdır.
Atıf yazılımı kullanılsa bile içe aktarılan verilerin doğru olduğu varsayılmamalıdır. Veri tabanlarından gelen başlıklar tamamı büyük harfli olabilir, yazar adı alanları karışabilir veya konferans bildirisi yanlış eser türünde kaydedilebilir.
Kontrolü iki ayrı geçiş halinde planlayın
Kaynakçayı tek okumada hem doğruluk hem biçim bakımından denetlemek hataların gözden kaçmasına yol açar. İlk geçişte yalnız eserin gerçekten var olup olmadığına, metindeki iddiayla eşleşmesine ve künye alanlarının doğruluğuna bakın. İkinci geçişte noktalama, italik, büyük-küçük harf, girinti ve sıralama gibi biçim kurallarını uygulayın.
Kontrole başlamadan önce kaynakça üzerinde çalışacağınız ayrı bir dosya sürümü oluşturun. Kaynak yönetim yazılımında yapılan toplu bir birleştirme veya eser türü değişikliği, metin içi atıfların alan kodlarını etkileyebilir. Her toplu işlemden sonra birkaç atfı Word içinde açarak doğru kayda bağlı kaldığını kontrol edin.
- Metindeki atıf listesini çıkarın Yazar-yıl düzeninde yazar ve yılı; numaralı düzende kullanılan bütün atıf numaralarını ayrı bir kontrol listesine alın.
- Kaynakçayla çift yönlü karşılaştırın Metinde olup listede olmayan ve listede olup metinde kullanılmayan kayıtları iki ayrı grupta işaretleyin.
- Asıl kayda gidin DOI, yayıncı sayfası, kütüphane kaydı veya kurumsal arşiv üzerinden temel künye alanlarını doğrulayın.
- Biçimi en son uygulayın Eser türleri ve alanlar doğrulandıktan sonra enstitü kılavuzu ile seçilen atıf standardının biçim kurallarını uygulayın.
- Word ve PDF örneklemesi yapın Listenin başı, ortası ve sonundan kayıtlar seçip asılı girinti, bağlantı taşması ve sayfa bölünmesini kontrol edin.
Önce çift yönlü eşleşme yapın
Metindeki atıfları yazar-yıl veya numara düzenine göre çıkarın ve kaynakça kayıtlarıyla karşılaştırın. Metinde bulunan ancak listede olmayan kayıt eksiktir. Listede bulunup metinde hiç atıf verilmeyen kaynak ise kurumun “yararlanılan kaynaklar” yaklaşımı dışında genellikle çıkarılmalıdır.
Aynı yazarın aynı yıl yayımlanan birden fazla çalışması varsa a, b ayrımı hem metinde hem kaynakçada aynı olmalıdır. Kurumsal yazarların kısa ve açık adları da belge boyunca tutarlı kullanılmalıdır.
| Kontrol | Aranacak kanıt | Sorun varsa işlem |
|---|---|---|
| Metindeki atıf kaynakçada var mı? | Aynı yazar/kurum ve aynı yıl | Eksik kaydı asıl kaynaktan tamamlayın |
| Kaynakçadaki eser metinde kullanılmış mı? | En az bir gerçek metin içi atıf | Kılavuz ayrıca izin vermiyorsa kullanılmayan kaydı çıkarın |
| Aynı yıl ayrımı tutarlı mı? | 2024a ve 2024b eşleşmesi | Metin ile listeyi aynı sıralama mantığına bağlayın |
| Numaralı atıflarda sıra korunuyor mu? | İlk kullanım ve kaynakça numarası | Alanları güncelleyip aradaki silinmiş kayıtları kontrol edin |
Künye alanlarını asıl kaynaktan doğrulayın
- Yazarların sırası ve ad-soyad yazımı.
- Yayın yılı ve varsa çevrim içi ilk yayın bilgisi.
- Makale, kitap veya bölüm başlığının tam yazımı.
- Dergi adı, cilt, sayı ve sayfa aralığı.
- Yayınevi veya kurum adı.
- DOI ya da kalıcı URL.
- Tez, rapor, veri seti veya mevzuat gibi özel eser türü bilgileri.
DOI ve bağlantıları temizleyin
DOI varsa mümkünse standart URL biçiminde ve tek kez yazılmalıdır. Aynı kayıtta hem “doi:” hem de tam DOI bağlantısı kullanmak yinelenmeye yol açar. Bağlantının gerçekten ilgili esere gittiğini tarayıcıda kontrol edin.
Değişken oturum parametreleri, üniversite vekil sunucu adresleri veya arama sonucu URL’leri kalıcı bağlantı değildir. Kaynağın yayıncı sayfası ya da tanımlı kalıcı adresi tercih edilmelidir. Erişim tarihi yalnız kullanılan atıf sisteminin istediği kaynak türlerinde eklenir.
| Karşılaşılan değer | Kontrol sonucu | Uygulanacak işlem |
|---|---|---|
| doi:10.xxxx/abc | Geçerli DOI ise | Kılavuz aksini istemiyorsa https://doi.org/10.xxxx/abc biçimine dönüştürün |
| https://dx.doi.org/10.xxxx/abc | Eski DOI alan adı | https://doi.org/10.xxxx/abc biçimini kullanın |
| Veri tabanı arama sonucu veya vekil sunucu URL’si | Kalıcı olmayan oturum bağlantısı | DOI’yi ya da yayıncının kalıcı eser sayfasını bulun |
| DOI bulunamadı | Her eserin DOI’si olmayabilir | DOI uydurmayın; eser türünün gerektirdiği diğer künye alanlarını doğrulayın |
Biçimi tek bir standarda bağlayın
Asılı girinti, satır aralığı ve kayıt sonrası boşluk kılavuzdaki fiziksel düzen kurallarıdır. Yazar, yıl, başlık ve yayın bilgisi sırası ise seçilen atıf standardına bağlıdır. Enstitü APA 7’nin değiştirilmiş bir sürümünü tarif ediyorsa verilen örnekler dikkatle karşılaştırılmalıdır.
Kaynakça paragraflarını boşluk tuşuyla hizalamayın. Asılı girinti paragraf ayarıyla tanımlanmalı; kayıtlar arasına boş paragraf yerine paragraf sonrası değeri uygulanmalıdır.
- Kurum kuralını ayırın Yazı tipi, punto, satır aralığı ve girinti gibi tez düzeni kurallarını enstitü kılavuzundan çıkarın.
- Atıf standardını ayırın Yazar, tarih, başlık, eser türü ve DOI sırasını APA, IEEE veya kurumun açıkça belirttiği sisteme göre kontrol edin.
- İstisnaları listeleyin Tez, mevzuat, veri seti, web sayfası ve çevrilmiş eser gibi kayıtları kendi eser türü örnekleriyle karşılaştırın.
- Paragraf biçimini Word ayarıyla kurun Asılı girinti ve kayıt aralığını boşluk veya sekme karakterleriyle değil paragraf ayarlarıyla tanımlayın.
Otomatik araç çıktısını insan gözüyle okuyun
Kaynak yönetim programı tekrarları azaltır fakat yanlış meta veriyi düzeltemez. Kaynakçayı yazar adına göre tarayın, birbirine çok benzeyen çift kayıtları bulun ve Türkçe karakterleri kontrol edin. Son olarak metin içi atıfları örnekleme yoluyla açıp ilgili kaydın gerçekten iddiayı desteklediğini doğrulayın.
| Örnek grubu | En az kontrol | Amaç |
|---|---|---|
| Listenin başı, ortası ve sonu | Her bölümden 3 kayıt | Sıralama, girinti ve sayfa geçişlerini görmek |
| Farklı eser türleri | Makale, kitap, tez ve web kaydı | Alanların yanlış eser türüne göre biçimlenmesini yakalamak |
| DOI içeren kayıtlar | En az 5 bağlantı | DOI’nin doğru esere açıldığını doğrulamak |
| Metin içi atıflar | Her bölümden rastgele 3 atıf | Kaydın metindeki iddiayı gerçekten desteklediğini kontrol etmek |
Sık sorulan sorular
Kaynakçada bulunan her eser metinde kullanılmalı mı?
Çoğu atıf sisteminde kaynakça, metinde atıf verilen eserleri içerir. Enstitü ayrıca “yararlanılan kaynaklar” listesine izin veriyorsa kılavuzdaki ayrım uygulanır.
APA 7 kullanıyorsam enstitünün sayfa düzenini göz ardı edebilir miyim?
Hayır. Atıf ve künye standardı APA 7 olabilir; tez sayfa düzeni, yazı tipi veya teslim biçiminde kurumun açık kılavuzu önceliklidir.
Her makale ve kitap için DOI bulunması gerekir mi?
Hayır. DOI yalnız DOI atanmış eserlerde bulunur. DOI’si olmayan bir kaynak için değer tahmin etmeyin veya benzer başlıklı başka eserin DOI’sini kullanmayın.
Kaynak yönetim programındaki kayıt doğru kabul edilebilir mi?
Program, içe aktarılan meta veriyi kullanır; yanlış eser türü, eksik yazar veya hatalı başlık içerebilir. Kritik künye alanlarını yayıncı, DOI kaydı veya resmî kurumsal arşiv üzerinden ayrıca doğrulayın.